Eskişehir’in Bereketli Topraklarından Doğan Mutluluk

Eskişehir’in bereketli topraklarından gökyüzüne yükselen, bugün sadece unlu mamuller ve çikolata sektöründeki öncü bir şirketin değil, bir milletin damak tadı ve ortak hafızası haline gelen dev bir çınarın gölgesindeyiz.

Bu, yalnızca unun şekerle buluşma hikayesi değil; Cumhuriyet öncesinde Yunanistan’da yaşayan un sanayicisi bir ailenin emekle yoğurduğu, azimle kabarttığı ve her bir lokmasına sevgi kattığı bir başarı manifestosudur.

Firuzhan Kanatlı’nın cümlelerinde hayat bulan bu destan; Gümülcine’nin rüzgarından Yunan adası Milos’un dalgalarına, oradan Eskişehir’in Porsuk kıyılarına uzanan, kökleri derin, dalları dünyayı saran bir “aidiyet” öyküsünü gözler önüne seriyor. ETİ, bir fabrikadan çok daha fazlası; O, bir şehrin ruhu, bir babanın vasiyeti ve “insanlığın mutluluğundan daha yüce bir amaç yoktur” diyen köklü bir felsefenin ete kemiğe bürünmüş halidir. Şimdi arkasına Hitit Güneşi’nin sıcaklığını, yanına Eskişehir’in dürüst sanayisini alan bu vizyonun samimi ve ilham dolu dünyasına kapı aralıyoruz.

ETİ’nin temelleri atılmadan önce Kanatlı ailesinin ticari serüveni nasıl başladı? Bu köklü mirasın ilk duraklarını anlatır mısınız?

ETİ’nin temelleri atılmadan önceki bu tarihi serüven, bir ailenin göç hikayesinden öte, Firuz Kanatlı’nın stratejik bir kararlılık ve küresel bir markaya dönüşecek sanayi vizyonunun ilk adımlarıdır.

Markanın hikayesi, Cumhuriyet öncesinde Yunanistan’ın Gümülcine şehrinde, unculuk yapan ve kendine ait un değirmenleri bulunan varlıklı bir aile olarak başlar.

1924 yılında yaşanan mübadele sürecinde, varlıklı Türklerin bölgede kalmasını istemeyen dönemin hükümeti tarafından dedemiz Ahmet Kanatlı, diğer kanaat önderleriyle birlikte Yunanistan’ın güneyindeki Milos Adası’na gönderilir. Yaklaşık bir buçuk yıl süren bu zorunlu ikametin ardından Ahmet Kanatlı, Kızılay’ın diplomatik girişimleri neticesinde, “Prepondis” isimli bir vapurla adadan alınarak Türkiye’ye, Tuzla Tahaffuzhanesi’ndeki karantina bölgesine getirilir.

Türkiye’ye ayak bastığında ailesine gönderdiği “Ben artık Yunanistan’a dönmem, siz orada neyiniz varsa satın, Türkiye’ye gelin, ben buradayım” telgrafı, ailenin tüm mal varlığını tasfiye edip ana vatana kesin dönüş yapmasını sağlayan tarihi bir dönüm noktası olur.

Ailenin Gümülcine’deki varlıklarını satıp bu sermayeyi Türkiye’ye getirmesine o dönemdeki Gümülcine Konsolosu Firuz Bey büyük bir özveriyle yardımcı olur; aile bu desteğe bir vefa borcu olarak 1932 yılında doğan oğullarına (ETİ’nin kurucusu Firuz Kanatlı) Konsolos Firuz Bey’in adını verir.

Türkiye’ye geldikten sonra asıl hedefleri olan un fabrikasını kurmak için sermaye biriktirmek amacıyla önce Adapazarı’nda bir bakkal dükkanı açan Ahmet Kanatlı ve ağabeyi Mehmet Kanatlı, daha sonra buğdayın en kalitelisini araştırmak üzere Anadolu içlerine doğru bir yolculuğa çıkarlar. Eskişehir’e ulaştıklarında buğdayın unculuk için mükemmel kalitede olduğunu görürler. O dönemde Kanatlılar, bugün de Kanatlı AVM’nin bulunduğu bölgede un fabrikasını açarak ETİ’ye giden yolda sanayicilik hayatlarına yeniden başlarlar.

Eskişehir tercihi nasıl yapıldı? Şehrin ve yerel kültürün ETİ’nin kimliğindeki yeri nedir?

Ahmet Kanatlı ve ağabeyi Mehmet Kanatlı, Anadolu’nun içlerine doğru yaptıkları yolculuk sırasında Eskişehir’e ulaştıklarında, bölgedeki buğdayın un üretimi için ne kadar yüksek bir kaliteye sahip olduğunu fark ederek burada kalmaya karar vermişlerdir.

O dönemde Porsuk Çayı’nın sık sık taşması ve su baskınlarına yol açması nedeniyle şehir yerleşimi, bugün “Yukarı Mahalle” olarak bilinen Odunpazarı bölgesinde yoğunlaşmış durumdaydı. Ancak Kanatlı ailesi, bu zorluklara rağmen un fabrikasını nehir yatağına daha yakın olan alt bölgelerde, yani bugün hâlâ Kanatlı AVM’nin bulunduğu noktada kurarak unculuk faaliyetlerine yeniden başlamıştır.

Bu köklü geçmiş, markanın kimliğini Eskişehir ile ayrılmaz bir bütün haline getirmiştir. Firuzhan Kanatlı’nın ifadesiyle ETİ, artık Kanatlı ailesine ait bir işletme olmaktan çıkmış; önce Eskişehir’e, ardından tüm Türkiye’ye mal olmuş kolektif bir değer haline gelmiştir. Şehrin sanayi kültürüyle harmanlanan bu kimlik, “Eskişehir ile var olma ve bu şehirle büyüme” vizyonu üzerine inşa edilmiştir.

Marka, yerel bağlarını koparmadan küresel bir güç olmayı başarmış, Eskişehir’in üretim disiplini ve kültürel dokusunu tüm ürünlerine ve kurumsal ruhuna yansıtmıştır.

Firuz Kanatlı’nın bisküvi üretimine yönelmesi ve ilk fabrikanın kuruluş hikayesi oldukça ilham verici. Bu süreç nasıl gelişti?

Firuz Kanatlı’nın bisküvi üretimine yönelme hikayesi, vizyoner bir girişimcilik ve kişisel emeğin birleştiği ilham verici bir süreçtir.

İlkokulun ilk üç senesini Eskişehir’de okuduktan sonra, öğrencilik hayatına Galatasaray İlkokulu’nda devam eden ve Galatasaray Lisesi’ndeki eğitimini tamamlamasının ardından İsviçre Cenevre Üniversitesi’nde işletme eğitimi alan Firuz Kanatlı, Türkiye’ye döndükten sonra askerlik görevini kantin subayı olarak yerine getirmiştir. Bu dönemde asker kantinindeki bisküvi satışlarının olağanüstü yoğunluğunu ve bu alandaki potansiyeli fark etmesi, kariyerinin dönüm noktası olmuştur.

Bisküvi üretimine başlama kararı aldığında, babasından doğrudan nakdi sermaye kabul etmek yerine Sınai Kalkınma Bankası’ndan kredi çekmeyi tercih ederek kendi bağımsız yolunu çizmiştir.

Babasının (Ahmet Kanatlı) sadece kefalet imzası ve sağladığı arazi desteği ile temelleri atılan bu girişimde Firuz Kanatlı, işin teknik kısmına da bizzat hakim olmuştur. Bisküviciliği derinlemesine öğrenmek adına yurt dışından teknik kitaplar getirtmiş ve bu kaynakları kendi başına Türkçeye tercüme ederek üretim süreçlerini kurgulamıştır.

Fabrika kurulduktan sonra markayı halka tanıtmak ve rakiplerinden farklılaşmak adına yenilikçi ürünlere odaklanmıştır. Özellikle Türk çay kültürünün ayrılmaz bir parçası haline gelen “ETİ Finger”, bu vizyonun bir sonucu olarak ortaya çıkmıştır. İnce belli çay bardaklarına girebilecek formda tasarlanan ve çaya bandırıldığında dağılmayan yapısıyla dikkat çeken bu ürün, ETİ’nin pazarda güçlü bir yer edinmesini ve bir gıda devine dönüşmesini sağlayan ilk büyük adımlardan biri olmuştur.

“ETİ” isminin seçilme hikayesi nedir? Bu ismin ardındaki motivasyonu paylaşır mısınız?

Babam başlangıçta “Bal Bisküvileri” ismini düşünmüş ancak bu isim İzmir’de bir pastaneye tescilli olduğu için yüksek bir meblağ talep edilmiş. Bunun üzerine babam, Eskişehir topraklarının tarihine bakarak bu bölgenin antik çağlarda Hititlerin ve Etilerin yerleşim yeri olduğunu fark etti. Hem bu tarihsel bağdan esinlenerek hem de kültürel mirasa atıf yapma düşüncesiyle “ETİ” ismi ve meşhur Hitit Güneşi logosu markamızın sarsılmaz kimliği haline geldi.

ETİ, Türk tüketicisine pek çok “ilk”i tanıtan bir marka. Ürün geliştirme sürecindeki yenilikçi ve “farklılaşma” yaklaşımınızdan bahseder misiniz?

ETİ’nin kurumsal kimliğinin temelini oluşturan yenilikçilik ruhu, kimsenin yapamadığı ve taklit edilemeyen değerler üretme misyonuna dayanmaktadır. Bu farklılaşma vizyonu, ETİ’yi sıradan bir bisküvi üreticisi olmaktan çıkarıp küresel ölçekte bir gıda devine dönüştüren ana itici güç olmuştur. Marka, ürün geliştirme süreçlerinde yerel kültürle teknolojik inovasyonu harmanlayarak Türkiye’de pek çok “ilk”e imza atmıştır; bu kapsamda ilk sanayi tipi dilim kek üretimini başlatmış ve ardından bir fenomen haline gelen Topkek ile pazarda devrim yaratmıştır. Özellikle ETİ Finger, markanın yerel kültürü ne kadar iyi analiz ettiğinin en somut örneği olarak, ince belli Türk çay bardağının formuna uygun tasarlanmış ve çaya bandırıldığında dağılmayan özel yapısıyla tamamen yerel alışkanlıklara yönelik bir inovasyon olarak öne çıkmıştır. Ayrıca ETİ, alkol veya koruyucu madde kullanmadan geliştirdiği üretim teknikleri sayesinde, dünyada ilk kez bir yıllık raf ömrü olan paketli kekleri tüketiciye sunarak teknik bir başarıya imza atmıştır. Bu yenilikçi yaklaşım, markanın genlerine işlenmiş bir kültür olarak bugün de her yeni üründe kendini göstermeye devam etmektedir.

Sosyal sorumluluk ve şehre değer katma konusunda ETİ’nin üstlendiği öncü rollerden bahseder misiniz?

Biz bu şehre borcumuzu sadece üretimle değil, toplumsal projelerle de ödemek istiyoruz. İhtiyaç duyulan her alanda öncü olmak bizim temel ilkemizdir. Özellikle eğitime yönelik yatırımları çok değerli buluyoruz.

Rahmetli dedem Hacı Ahmet Kanatlı, gençlerimizin eğitimine katkı sağlamak amacıyla 1970 yılında Hacı Ahmet Kanatlı Anadolu Lisesi’ni, ardından rahmetli babam Firuz Kanatlı 2005 yılında ETİ Sosyal Bilimler Lisesi’ni yaptırarak Milli Eğitim Bakanlığına devretti.

Firuz Kanatlı, annem Gülay Kanatlı adına yaptırmış olduğu Gülay Kanatlı Ortaokulu’na büyük bir emek verdi ve projesini de kendisi bizzat takip ederek hazırladı. Bu okulda eğitim öğretime 2019 yılında başlandı.

Babamın adıyla anılması amacıyla hazırlıklarını tamamladığımız Firuz Kanatlı Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi’nin açılışını ise Eylül 2026’da gerçekleştireceğiz. Ayrıca rahmetli babaannem Hacı Hanife Kanatlı adına da bir lise yaptırmak planlarımız dahilinde bulunuyor.

Eğitimin yanı sıra sosyal ve kültürel projelerle de kalkınmayı destekleyen bir şirket olarak, Türkiye’de ilk kez özel sektörün çabalarıyla yapılıp devlete teslim edilen Eskişehir Arkeoloji Müzesi’ni biz inşa ettik.

Son dönemde ise Eskişehir’deki orman yangınlarıyla mücadele için iki adet arazöz alarak Orman Bakanlığı’na bağışladık.

Türkiye’de arazözlerin çoğunlukla belediye veya orman müdürlüğü binalarının yakınlarında ya da ormanın içinde durduğunu öğrendik. Biz hem bağışladığımız 2 arazözün durması hem de itfaiye personelinin tüm ihtiyaçlarını karşılayabileceği nitelikte Eskişehir ETİ Hatımak Orman Yangın İlk Müdahale Ekip Binası’nı inşa ettik. Yemekhanesinden yatakhanesine ve spor tesislerine kadar tam teşekküllü, son derece modern ve dünya standartlarında olan bu bina, Türkiye’de bir ilktir ve aynı zamanda Türkiye’de orman araçlarını da içinde barındıran tek binadır.

ETİ’nin küresel yolculuğunda son durum nedir? Amerika’daki yatırımınız ve gelecek hedefleriniz nelerdir?

ETİ’nin küresel yolculuğundaki en stratejik hamlelerden biri olan Amerika yatırımı, markanın yerel bir değerden küresel bir aktöre dönüşme vizyonunu simgelemektedir. Öz Türk malı olan bir markanın Amerika Birleşik Devletleri’nde doğrudan bir şirketin sahibi olması, hem firma hem de ülke sanayisi için büyük bir gurur kaynağı teşkil etmektedir. Yaklaşık beş yıldır titizlikle sürdürülen bu yatırım süreciyle ETİ, kendi sahip olduğu köklü teknik birikimini ve üretim tecrübesini Amerika pazarının yerel dinamikleriyle harmanlamayı başarmıştır.

Bu küresel açılımın odağında, özellikle yükselen bir trend olan “Protein Bar” kategorisi yer almaktadır; marka bu alanda pazar payını hızla büyüterek rekabet gücünü artırmayı hedeflemektedir. ETİ’nin bu uluslararası hamlesindeki temel amacı sadece ticari başarı elde etmekle sınırlı değildir.

Asıl gaye, Türk bayrağını küresel arenada temsil etmek ve ETİ’nin yıllar içinde geliştirdiği “know-how” gücünü dünya piyasalarında en üst seviyede dalgalandırarak global bir marka olarak varlığını tescil ettirmektir.

ETİ’nin “500 yıl yaşayacak bir şirket” olma vizyonunu biraz açar mısınız? Bu mirası geleceğe nasıl taşımayı planlıyorsunuz?

Dünyada yüzyılları deviren şirketlere baktığınızda köklü bir aile disiplini görürsünüz; ancak Türkiye’de bu sayı maalesef çok az. Biz 65 yıllık bir şirketiz. Daha çok uzun yıllar var olacak bir şirket olabilmek için gerekli kurumsal kararlılıkları titizlikle sürdürüyoruz. Babam Firuz Bey’in “insanlığın mutluluğundan daha yüce bir amaç yoktur” sözü bizim ana mottomuzdur. Hem çalışanlarımızın hem de tüketicilerimizin mutluluğunu merkeze alarak, bu mirası 500 yıl ve ötesine, dünyanın sonuna kadar devam edecek bir yapıda, geleceğe taşımak istiyoruz.