Süslü Kadınlar Bisiklet Turu’nun Hikayesi

1973 yılında Bandırma’da doğdum. 37 yıldır Türkiye’nin bence en güzel ve modern şehri İzmir’de yaşıyorum. 29 yıldır İzmir Amerikan Koleji’nde tarih öğretmeniyim. Doğada olmayı, hayvanları, dans etmeyi ve insanların hayatına katkıda bulunmayı çok severim. 38 yaşımda hayatımda ilk kez bisiklet binmeye başladım.

İzmir’de 2013 yılında 200 kadın ile Konak Meydanı’nda başladığımız bu tur, 2023 yılında yaklaşık 30 bin kadının katılımıyla sona erdi. Bu tur bir şehirle başladı, yaklaşık 200 şehir ile bitti. Arkamızda hiçbir güç olmadan, sadece kadının organizasyon gücüyle…

Bu tur fikri nasıl başladı?

Bu hikâye, bir kadının yani ben Sema Gür’ün geç denebilecek bir yaşta, 38 yaşında bisiklete binmeyi öğrenmemle ve çevremdeki bisikletli dünyayı erkek egemen bulmamla; onların küçük erkek çocukları gibi havalı, yarış yapmayı seven, hırslı ve çok “erkek”, çok “yarışçı” ruh halleriyle dalga geçmemle başladı.

Bisiklete binmeyi gözlerinde büyüten kadınlara cesaret verebileceğimi düşündüm. Kadın arkadaşlarımla yaptığım keyifli bir sohbet sırasında, yarışmayı çok seven erkek arkadaşlarımızın turlarına alternatif bir tur yapma fikri ortaya çıktı. Zaten çok hızlı olan yaşam koşullarında bisikletle yavaş gitme fikri çok hoş bir fikirdi 😊

Üstelik bir de saçlara, bisikletlere koca koca çiçekler takma hayalleri çok keyifliydi. Bu fikri, bir arkadaşımızın önerisiyle “Otomobilsiz Kentler Günü” ile birleştirmeye karar verdik. Öyle ya, otomobillerin ele geçirdiği yollarda “egzoz kokusu yerine parfüm kokusu” olsa fena mı olurdu? Bir de kocaman çiçekler, kurdeleler takmış şık kadınlar gülümseyerek bisiklete binecek…

Bu fikri Facebook’ta etkinlik olarak duyurduk. “Belki 5-10 kişi gelir” dedik. Eylül 2013’ün 3. Pazar günü İzmir Konak Saat Kulesi’ne gittik ve çok şaşırtıcı bir şey oldu. Yaklaşık 200 bisikletli kadın bizi bekliyordu. Bu çok heyecan vericiydi. Hatta başka bir etkinliğe geldiklerini zannettim başlangıçta. Nasıl duydular, nasıl süslenip geldiler, ben de bilmiyorum 😊

Amacımız neydi?

Süslü Kadınlar Bisiklet Turu; bisikletin günlük hayatın bir parçası olduğunu, çok uzak olmayan mesafelerde bisiklete binmek için çok profesyonel bir ekipman gerekmediğini, dolayısıyla ulaşım için pratik ve kolay bir araç olduğunu kanıtlamayı hedefledi.

“Elbiseyle ve topuklu ayakkabı ile binilebiliyorsa, rahatlıkla günlük kıyafetle de binilebilir” duygusu yaratmak, bisikleti ulaşım aracı olarak kullanmaya teşvik etmek, yerel yönetimlerin dikkatini çekerek bisiklet yollarının artırılmasını sağlamak, iklim krizinin artık görünür hale geldiği dünyamıza çevreci bir katkı sunmak, “Otomobilsiz Pazarlar” istemek temel amaçlarıydı bu renkli turun…

Etkinliği kimler yaptı, kimler katıldı? Kuralları var mıydı?

Etkinlik tamamen gönüllü kadınlar tarafından organize edildi. Kadınlar tura bireysel seçimlerini kullanarak, tek tip olmayan şıklıklarıyla ve süsledikleri bisikletleriyle geldiler. Kıyafet kuralı yoktu; herkes bisikletini sürmeyi engellemeyecek dilediği kostümüyle katılabiliyordu.

Herhangi bir kuruluş, siyasi grup veya bisiklet grubu simgesi taşınmamasına özen gösterildi. Tur sırasında izleyenlere el sallayıp tebessüm etmek olmazsa olmazlarımızdandı. “Gülümseyen eylem” diyebiliriz bu tur için.

Katılım için kayıt şartı ve para istenmedi. Bu duruşun da katılımı artırdığına eminiz.

İlk turdan bugüne neler yaptık? SKBT’nin gelişim süreci nasıl oldu?

Büyüme planıyla başlanmasa da zaman içerisinde sosyal medyada paylaşılan fotoğraflarla ve ana akım medyanın ilgisiyle Türkiye’deki farklı şehirlerdeki bisiklete binen kadınların ilgisini çekmiştik. Her yıl çoğalan şehir temsilcileriyle tur, 2023 yılında Türkiye ve dünyada yaklaşık 200 şehirde 30 binin üzerinde kadının katıldığı bir hale büründü.

Turun dünyaya yayılmasındaki en büyük pay da Pınar Pinzuti’ye aittir.

Tur işe yaradı mı? Görünür bir etkisi oldu mu?

“Daha çok kadının bisiklete binmesi” isteği ve motivasyonu ile birçok şehirdeki SKBT temsilcileri, turdan önce kadınlara bisiklete binmeyi öğretmeye başladılar veya bu konuda kadınları cesaretlendirdiler.

Türkiye ve dünyada her yıl yüzlerce kadın, bu tura katılmak için bisiklete binmeyi öğrendiklerini geri bildirim olarak ilettiler. Bu tura katılmak isteyen, bisiklete binmeyen kadınlar bisiklet sürmeyi öğrendi. Bizim en büyük motivasyonumuz da bu sonuç oldu.

Ayrıca dezavantajlı bölgelerdeki kadınlara ulaşmak büyük gurur kaynağıydı. İzmir’deki mülteci kadınlara, Doğu Anadolu şehirlerindeki kadınlara, Hindistan’da hiç tanımadığımız bisikletçi kadınlara bisiklet aracılığı ile ulaşmak muhteşemdi. Türkiye’den ve dünyadan birçok dostumuz oldu. Birbirimizi yüz yüze tanımadan kız kardeş olduk; farklı konularda da birbirimize yardımcı ve destek olduk.

SKBT’nin başarıları, aldığı ödüller ve turun yansımaları:

Uzun yıllar Milano, Bern, Köln, Washington, Berlin, Londra, Karaçi gibi şehirlerde de kadınlar süslenerek, bisikletlerine çiçekler takarak Türkiye’deki SKBT katılımcılarıyla eş zamanlı olarak pedal çevirdiler.

Yurt dışındaki bazı organizasyonları, o ülkede yaşayan ve göçmen statüsündeki Türk kadınları üstlendi. Her biri bulundukları ülkedeki diğer ülke vatandaşı göçmen kadınlarla bu yolla bağlar kurdu. O ülkenin yerel halkından kadınlar da turlara eşlik etti.

Organizasyona katılan kadınlarımız, zamanla şehirlerindeki diğer konulara da el atmaya, şehirlerinin paydaşı olmaya başladılar. Toplumun her kesiminden katılımcılar oldu. SKBT çoğaldıkça dikkat çekti, dikkat çektikçe medyanın ilgisi de artmaya başladı.

Uluslararası haber ajanslarında; BBC, New York Times, CNN International ve birçok ülkenin ana akım medyasında haberler çıktı. Bu haberlerin yayılmasıyla turun felsefesi farklı ülkelerdeki yazarların da dikkatini çekti.

Örneğin İtalya’da birkaç kitaba konu olduk. Kanada’da Manitoba Üniversitesi’nde akademik bir tezin konusu SKBT (FWBR) idi. Türkiye’de ise Mersin Üniversitesi’nde yüksek lisans tezinin konusu Süslü Kadınlar Bisiklet Turu oldu.

Almanya Çevre Bakanlığı ve Berlin Senatosu tarafından da ödüllendirilen bir turdur SKBT.

SKBT en büyük ödülünü 2022 yılında aldı. “Üye devletlerin oylarıyla 2018 yılında 3 Haziran’ı Dünya Bisiklet Günü ilan eden Birleşmiş Milletler, 2022 yılında ‘bisiklet sürmeyi teşvik etmek konusundaki liderlikleri ve mükemmellikleri’ dolayısıyla Sema Gür ve Pınar Pinzuti’ye ödül verdi. Sema Gür ve Pınar Pinzuti, geçmiş yıllarda Slovak sporcu Peter Sagan gibi dünyaca ünlü isimlere de takdim edilen özel ödülü kazanan ilk Türk vatandaşları oldu.” (AA haberinden alıntı)

NEDEN DÖNÜŞME KARARI ALDIK?

Dünyada hiçbir şey aynı kalmaz; değişir, dönüşür. Bizim başlangıçta bir amacımız vardı. Yıllar içerisinde bu amaçlarımız gelişti, hep beraber büyüdük, güzelleştik. Binlerce kadının bisiklete binmesini sağladığımızı düşünüyoruz.

2013-2023 hedeflerimizi gerçekleştirdik. Artık şehirler kendi özel isimleriyle, kendi konseptleriyle bu tura devam edecekler. Dinamizm ve dönüşüm her zaman gereklidir.

Binlerce kadın yollarda olmaya devam edecek. Bizi en çok gururlandıran şehirlerden biri de Eskişehir ve temsilcileri oldu. Zira ellerini taşın altına koymayı ve mücadeleyi hiç bırakmadılar. Tekerler dönmeye devam etti ve Eskişehir’in gerçek anlamda bisiklet şehri olmasına katkı sağladılar.

Gururla takipteyiz…

Sevgiler…