DİLKOM’un Kuruluş Hikayesi

Bir meslek, önce adını arar.
Sonra tanımını…
En sonunda da cesaretini.

Türkiye’de Dil ve Konuşma Terapisi, uzun yıllar boyunca yalnızca sezilen ama adlandırılamayan bir ihtiyaçtı. Aileler bir şeylerin yolunda gitmediğini biliyor, bireyler kendilerini anlatmakta zorlanıyor ama ne başvurulacak bir merkez ne de bu alanı sahiplenen bir meslek vardı. Sessizliğin içinde kalan bu boşluk, 1999 yılında Eskişehir’de, Anadolu Üniversitesi’nde atılan cesur bir adımla ilk kez ses buldu.

DİLKOM, üniversitelerde hiç öğretilmeyen, tanımı yapılmamış, tedavisi bilinmeyen iletişim sorunlarını anlamayı ve anlatmayı hedefleyen yepyeni bir mesleğin doğuş noktası olarak kuruldu. Bu yapı, bir hastalığı tedavi etmenin ötesinde, bir alanı tanımlamayı, akademik temellerini oluşturmayı ve geleceğin uzmanlarını yetiştirmeyi amaçladı. Bugün Türkiye’nin dört bir yanına yayılan Dil ve Konuşma Terapisi bölümlerinin arkasında, işte bu öncü vizyon var.

Ancak DİLKOM’un hikâyesini asıl özel kılan, yalnızca “ilk” olması değil. Bu hikâye, öğrenci olarak bu yolculuğa çıkan bir kadının, yıllar içinde bilimle, emekle ve inançla bu yapının başına geçerek müdürü olmasına uzanan güçlü bir dönüşüm hikâyesi. Bir alanın doğuşuna tanıklık etmekle kalmayıp, onu yaşatan ve yöneten bir özneye dönüşmenin hikâyesi…

Kent Dergi olarak bu sayfada, bir mesleğin nasıl inşa edildiğini; sessizlikten bilime, ihtiyaçtan kurumsallaşmaya uzanan DİLKOM gerçeğini konuşuyoruz. Ve bu yolculuğu, en başından beri içinde olan, bugün ise bu yapının başında duran Özlem Hocamızdan dinliyoruz.

DİLKOM’un kuruluş hikayesi nasıl başladı? Türkiye’de Dil ve Konuşma Terapisi adı altında herhangi bir kuruluş yokken böyle bir oluşum kurma fikri nasıl gelişti?

DİLKOM, 1999 yılında Anadolu Üniversitesi bünyesinde, kurucumuz Prof. Dr. Seyhun Topbaş’ın vizyonerliği sayesinde kuruldu. O dönemde Türkiye’de dil ve konuşma bozuklukları olmasına rağmen, bu alanda yetişmiş bir meslek grubu yoktu. Bu ihtiyacı gidermek amacıyla DİLKOM kuruldu ve ilk etapta lisansüstü eğitimlerle Türkiye’nin ilk uzmanlarını yetiştirmeye başladık. Ben de o süreçte ilk asistanlardan biri olma şansını yakaladım.

Zamanla yetişen bu akademik kadro sayesinde Sağlık Bilimleri Fakültesi kurularak lisans düzeyinde de öğrenci almaya başladık. Hem buradan yetişen öğrencilerimiz hem de DİLKOM’un ilk mezunları, Türkiye’nin farklı üniversitelerinde bölümlerin açılmasına öncülük ettiler. Bugün hala ülkemizde büyük bir açık olsa da, artık vatandaşlarımız bu hizmeti alanının uzmanlarından alabiliyorlar.

Peki Eskişehir neden böyle bir oluşum için ilk olarak seçildi?

Bu durum aslında tamamen Anadolu Üniversitesi’nin sahip olduğu nitelikli akademik kadrodan kaynaklanıyor. Bu vizyona sahip hocalarımız halihazırda üniversitemiz bünyesinde görevliydi. Rektörlüğümüz ve YÖK ile yapılan görüşmeler sonucunda bu süreç Eskişehir’de başlamış oldu. Bu girişim, hem şehrimiz hem de üniversitemiz adına Türkiye çapında bir ilk ve önemli bir kazanım oldu.

Kuruluş sürecinde ne gibi zorluklarla karşılaştınız?

En büyük zorluğumuz farkındalık eksikliğiydi. İnsanlar bir ihtiyaçları olduğunu biliyor ancak “Dil ve Konuşma Terapistliği” diye bir meslekten veya nereye başvuracaklarından habersizlerdi. İkinci büyük zorluk ise materyal ve donanım eksikliğiydi. Yurt dışında kullanılan tanı ve test araçlarının ülkemize uyarlanması veya sıfırdan geliştirilmesi gerekiyordu. Ayrıca akademik kadronun yetişmesi de büyük bir emek ve zaman istedi. Uygulama merkezi sınırlılıkları nedeniyle eğitim sürecinde farklı şehirlerdeki hastanelere gidip gelmek zorunda kaldık ama tüm bu çabalar güzel sonuçlandı.

DİLKOM’un Türkiye’de “ilk” olarak neleri ortaya çıkardığını söyleyebiliriz?

DİLKOM, başlı başına öncü bir markadır. Türkiye’de bu alandaki ilk değerlendirme ölçekleri, ilk kitaplar, ilk tezler ve araştırmalar burada üretildi. İlk Sağlık Bilimleri Fakültesi’nin kurulmasına ve alanın ilk akademisyenlerinin yetişmesine vesile oldu. Bugün “DİLKOM” ismi, Türkiye’de dil ve konuşma bozuklukları merkezi denince akla gelen jenerik bir marka değerine dönüştü. Hatta farklı üniversitelerdeki merkezler bile bu ismi referans olarak kullanabiliyor.

Türkiye’nin dört bir yanından danışan çeken bir referans merkezine dönüşmenizi sağlayan temel etken nedir?

İlk olmanın avantajı büyük ancak biz hiçbir zaman bu rehavete kapılmadık. Yönetim olarak hep “Hizmet kalitemizi nasıl daha ileriye taşırız?” vizyonuyla hareket ettik. Başlangıçta civar illerden başlayan başvurular, oluşturduğumuz güven ve başarılı sonuçlar sayesinde tüm Türkiye’ye yayıldı. Hatta yurt dışında yaşayan gurbetçilerimiz de Türkçe kökenli terapi ihtiyacı veya çift dillilik durumları için yaz tatillerinde merkezimizi tercih ediyor. Elde ettiğimiz verilerle teyit ettiğimiz hizmet kalitemiz, bizi bir çekim merkezi haline getiriyor.

DİLKOM’un toplumsal etkisini; aileler ve bireyler üzerindeki yansımasını nasıl değerlendiriyorsunuz?

Biz doğrudan kişinin yaşam kalitesine dokunuyoruz. Kekemelik, konuşma sesi bozukluğu veya inme sonrası dil kaybı yaşayan bir bireyin iletişim becerilerini geri kazanması; onun okul başarısını, iş hayatını ve sosyal ilişkilerini doğrudan etkiliyor. Sadece bireye değil, bu süreçte zorlanan ailelere de destek sunuyoruz. Ayrıca özel günlerde (disleksi, kekemelik farkındalık günleri vb.) düzenlediğimiz etkinliklerle Eskişehir genelinde bir toplumsal farkındalık oluşturmaya gayret ediyoruz.

Son olarak merkezin gelecek hedefleri nelerdir? Yeni projeleriniz var mı?

Temel hedefimiz hizmet kalitemizi dünya standartlarında tutmak ve diğer merkezlere örnek olmaktır. Bu kapsamda üniversitemizin desteğiyle büyük bir altyapı projesi yürütüyoruz. Hızla gelişen sağlık teknolojilerine ayak uydurmak adına donanımımızı ve materyallerimizi yeniliyoruz.

Gelecek vizyonumuzun bir diğer önemli ayağı ise dijitalleşme. “Sıfır Atık” ve çevre bilinci kapsamında kağıt tüketimini azaltmak için arşiv ve dosyalama sistemlerimizi dijital platformlara taşıyoruz. Ayrıca ikinci dönem itibariyle telefon trafiğini azaltacak, 24 saat erişilebilir bir online randevu otomasyonuna geçmeyi planlıyoruz. Buna ek olarak, kullandığımız yüzlerce materyalin takibini kolaylaştıracak bir materyal otomasyon sistemi üzerinde de çalışıyoruz. Hem teknolojik hem de sistemsel yeniliklerle DİLKOM’a değer katmaya devam edeceğiz.